The Diplomat, tạp chí thời sự quốc tế hàng đầu về khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhận định, Việt Nam là “quán quân tuyệt đối” về thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong 5 quốc gia Đông Nam Á hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng dịch chuyển FDI.

Những điểm nổi bật của dòng vốn đầu tư FDI vào Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026

Năm 2026, trong khi nhiều khu vực trên Thế giới vẫn chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chiến sự Nga - Ukraine, căng thẳng tại Trung Đông hay những bất ổn khác của kinh tế toàn cầu, các Tập đoàn quốc tế có xu hướng tìm kiếm những địa điểm đầu tư an toàn, thân thiện và bảo đảm hiệu quả dài hạn. Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, phát huy là điểm đến được ưu tiên trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo số liệu vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 30/6/2026, bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng vốn đăng ký đầu tư FDI kỷ lục trong hàng chục năm qua của nền kinh tế. Trong đó, vốn đăng ký cấp mới có 2.013 dự án được cấp phép với số vốn đăng ký đạt 17,39 tỷ USD, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước về số dự án và tăng 87,2% về số vốn đăng ký.

Về đối tác đầu tư, báo cáo của Cục Thống kê chỉ ra rằng, trong số 63 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư được cấp phép mới tại Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026, Singapore là nhà đầu tư lớn nhất với 7,31 tỷ USD, chiếm 42,1% tổng vốn đăng ký cấp mới; tiếp đến là Hàn Quốc với 5,45 tỷ USD, chiếm 31,4%; Nhật Bản đạt 1,2 tỷ USD, chiếm 6,9%; Trung Quốc đạt 977 triệu USD, chiếm 5,6%.     

Nguồn: Cục thống kê, Đồ họa: Phương Anh

Về lĩnh vực đầu tư, trong 6 tháng đầu năm nay, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo được cấp phép mới dự án FDI lớn nhất với số vốn đăng ký đạt 10,76 tỷ USD, chiếm 61,9% tổng vốn đăng ký cấp mới. Sản xuất, phân phối điện, khí, nước, điều hòa đạt 3,08 tỷ USD, chiếm 17,7%; các ngành còn lại đạt 3,55 tỷ USD, chiếm 20,4%.

Việt Nam_Quán quân tuyệt đối !

Năm 2026, chiến tranh thương mại và những căng thẳng địa chính trị đang dần đặt dấu chấm hết cho một kỷ nguyên toàn cầu hóa phát triển thăng hoa. Bức tranh thương mại Thế giới theo đó cũng bị đảo lộn toàn diện. Theo tạp chí The Diplomat, năm 2024 đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Trung Quốc ghi nhận mức âm. Sau nhiều thập kỷ liên tục duy trì thặng dư, vốn FDI ròng vào quốc gia này đã sụt giảm tới gần 170 tỷ USD. Tuy nhiên, dòng tiền khổng lồ này không hề biến mất mà đang tìm đường chảy mạnh vào khu vực Đông Nam Á thông qua chiến lược "Trung Quốc + 1" (China Plus One). Trong phân tích chuyên sâu về làn sóng dịch chuyển này, tạp chí The Diplomat đã đưa ra nhận định khẳng định rằng trong số 5 quốc gia Đông Nam Á hưởng lợi lớn nhất, Việt Nam chính là nhà "quán quân tuyệt đối".

Theo nhận định The Diplomat, cuộc cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc đã phá vỡ trật tự thương mại quốc tế. Thực tế này đẩy các tập đoàn đa quốc gia - những đơn vị từng rót vốn khổng lồ vào Trung Quốc - vào thế "khó". Tương lai của nhiều doanh nghiệp giờ đây chẳng khác nào đang bị "kẹp giữa" gọng kìm thuế quan của Mỹ, sự đối đầu giữa các cường quốc, và cả nguy cơ xung đột có thể bùng nổ trong tương lai. Bối cảnh này đã đẩy nhiều doanh nghiệp đi đến quyết định theo đuổi chiến lược "Trung Quốc + 1" (China Plus One) - một bước đi nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng bằng cách tìm kiếm các trung tâm sản xuất thay thế tại các khu vực khác của châu Á. Mục tiêu không phải là rút lui hoàn toàn khỏi thị trường Trung Quốc, mà đơn thuần là một giải pháp phòng ngừa rủi ro: tạo thêm một "phương án cộng một" để phân tán và giảm thiểu nguy cơ. Điều đó đồng nghĩa với việc dòng vốn đầu tư vào Trung Quốc sẽ thu hẹp lại, nhường chỗ cho các quốc gia khác. Trong số đó, Đông Nam Á - khu vực phát triển năng động với quy mô dân số khoảng 700 triệu người đang nổi lên như một trong những điểm đến hấp dẫn nhất. Trong suốt thập kỷ qua, các tập đoàn toàn cầu đã tích cực dịch chuyển hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng sang các quốc gia như Việt Nam, Malaysia, Indonesia và Thái Lan nhằm giảm bớt sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc. Nhờ đó, dòng vốn chảy vào khu vực này đã vọt lên mức 236 tỷ USD vào năm 2023, vượt xa mức trung bình hàng năm 190 tỷ USD ghi nhận trong giai đoạn 2020 – 2022.

Đáng chú ý, trong cuộc đua thu hút FDI gay gắt, nếu như trước đây Việt Nam thường phải nỗ lực bám đuổi các "gã khổng lồ" trong khu vực như Thái Lan (thủ phủ công nghiệp ô tô), Malaysia (thế mạnh về kiểm thử bán dẫn) hay Indonesia (quy mô thị trường và tài nguyên vượt trội), thì ở làn sóng tái cấu trúc lần này, Việt Nam đã có màn bứt phá ngoạn mục để vươn lên vị trí dẫn đầu – trở thành "quán quân tuyệt đối".

Tạp chí The Diplomat đánh giá Việt Nam đã vượt mặt những đối thủ sừng sỏ trong Top 5 Đông Nam Á nhờ hội tụ dàn lợi thế khác biệt: vị trí địa lý chiến lược giáp ranh Trung Quốc giúp tối ưu hóa chi phí logistics, chi phí lao động cạnh tranh, cùng mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) sâu rộng. Nhờ đó, Việt Nam không chỉ thu hút vốn cho khâu lắp ráp đơn thuần mà đã chính thức thay thế các đối thủ trong khu vực để trở thành mắt xích trung tâm và cầu nối chiến lược cho cả các tập đoàn phương Tây lẫn doanh nghiệp Trung Quốc trong việc duy trì, nâng cấp chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, các nhà đầu tư chiến lược ngày càng coi trọng chất lượng thể chế, khả năng dự báo chính sách, năng lực của lực lượng lao động và tốc độ triển khai cải cách của Chính phủ. Năng suất, tự động hoá và đổi mới sáng tạo cũng ngày càng quan trọng hơn so với mức lương theo giờ. Điều này Việt Nam đã thực hiện bằng cách tiếp tục cải cách thể chế, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách, đồng thời cải thiện chất lượng hạ tầng và năng lực hấp thụ của nền kinh tế thông qua Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Những kết quả trong thu hút FDI 6 tháng đầu năm 2026 là minh chứng rõ nét cho thấy Việt Nam không chỉ là một công xưởng chế biến chế tạo tin cậy, mà đang chuyển mình trở thành “bến đỗ” chiến lược cho các dòng vốn chất lượng cao. Sự tăng trưởng đồng đều ở cả danh mục đăng ký mới, tăng vốn lẫn giải ngân thực tế là động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng.

(Author Tuyen Le)

Nguồn: PeopleWise Vietnam – PeopleWise Insights