Trong những năm gần đây, thị trường việc làm của Việt Nam đã trải qua một sự chuyển đổi đáng kể, được thúc đẩy bởi tốc độ số hóa nhanh chóng. Khi đất nước tiếp tục đón nhận những tiến bộ công nghệ trong nhiều ngành nghề khác nhau, nhu cầu về một bộ kỹ năng mới đã xuất hiện. Sự chuyển đổi này không chỉ định hình lại bức tranh việc làm mà còn làm nổi bật nhu cầu cấp thiết về việc nâng cao kỹ năng và thích ứng của mỗi cá nhân. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá tác động sâu sắc của số hóa đối với thị trường việc làm của Việt Nam và đi sâu vào các kỹ năng hiện đang có nhu cầu cao.

Cuộc cách mạng số tại Việt Nam

Hành trình chuyển đổi từ nền kinh tế nông nghiệp sang một trong những thị trường mới nổi triển vọng nhất Đông Nam Á của Việt Nam gắn liền với sự bùng nổ chuyển đổi số. Khi đất nước hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, tích hợp công nghệ vào nhiều lĩnh vực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, những quan niệm truyền thống về công việc và việc làm đang dần thay đổi.

• Bán lẻ và Thương mại điện tử: Sự bùng nổ của các nền tảng thương mại điện tử đã cách mạng hóa cách thức mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam. Các sàn thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng trực tuyến đã tạo ra nhu cầu tăng cao đối với các chuyên gia tiếp thị kỹ thuật số, quản lý thương mại điện tử, nhà phân tích chuỗi cung ứng và chuyên gia trải nghiệm khách hàng. Theo Bain & Company, năm 2022, Việt Nam có 60 triệu người tiêu dùng kỹ thuật số, tương đương 80% dân số từ 15 tuổi trở lên.
  
  
• Công nghệ và Khoa học Máy tính: Ngành công nghệ đang bùng nổ tại Việt Nam, với số lượng các công ty khởi nghiệp và các công ty lâu đời ngày càng tăng, tìm kiếm các chuyên gia có kỹ năng trong phát triển phần mềm, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, an ninh mạng và công nghệ blockchain. Chỉ trong vài năm, Việt Nam đã chứng kiến sự xuất hiện của hơn 3.800 công ty khởi nghiệp và bốn kỳ lân công nghệ thu hút hàng tỷ đô la Mỹ vốn đầu tư, làm dấy lên câu hỏi liệu quốc gia này có thể trở thành điểm nóng khởi nghiệp tiếp theo ở Đông Nam Á hay không.
  
  
• Tài chính và Công nghệ tài chính (Fintech): Fintech đang phát triển mạnh mẽ, với các giải pháp thanh toán kỹ thuật số, ngân hàng trực tuyến và cho vay ngang hàng trở thành những phần không thể thiếu của hệ sinh thái tài chính Việt Nam. Do đó, các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ tài chính, phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và blockchain đang rất được săn đón. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, số lượng công ty Fintech trong nước đã tăng gấp bốn lần trong vài năm qua, từ 39 công ty vào cuối năm 2015 lên hơn 150 công ty vào năm 2021.
  
  
• Chăm sóc sức khỏe và y tế từ xa: Đại dịch đang diễn ra đã thúc đẩy việc áp dụng y tế từ xa và các giải pháp chăm sóc sức khỏe kỹ thuật số. Các vị trí việc làm như tư vấn viên y tế từ xa, nhà phát triển ứng dụng chăm sóc sức khỏe, chuyên gia bảo mật dữ liệu và nhà phân tích dữ liệu y tế đang ngày càng trở nên quan trọng.
  
  
• Sản xuất và Công nghiệp 4.0: Ngành sản xuất của Việt Nam đang đón nhận các công nghệ Công nghiệp 4.0 như tự động hóa, IoT và robot tiên tiến. Nhu cầu về nhân lực chuyên nghiệp có kỹ năng về tự động hóa công nghiệp, lập trình robot và quy trình sản xuất thông minh ngày càng tăng cao.
  
  
• Tiếp thị số và sáng tạo nội dung:  Với việc các doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc nhiều vào sự hiện diện trực tuyến, các chuyên gia tiếp thị số, người sáng tạo nội dung, quản lý mạng xã hội và chuyên gia SEO đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng nhận diện thương hiệu và thu hút khách hàng. Ngành này đang phát triển rất nhanh trong những năm gần đây, với doanh thu năm 2023 ước tính khoảng 876 triệu USD. Theo một báo cáo tổng quan, tính đến quý I năm 2023, Việt Nam có 77,93 triệu người dùng Internet, tương đương 79,1% tổng dân số. Số lượng thuê bao di động hoạt động trên toàn quốc hiện đạt 161,6 triệu, với số người dùng mạng xã hội là 70 triệu.
  
  

Kỹ năng đang có nhu cầu cao

Khi quá trình số hóa định hình lại thị trường việc làm, một số kỹ năng nhất định đã nổi lên như những tài sản quan trọng đối với người tìm việc muốn thành công trong nền kinh tế đang phát triển của Việt Nam:

• Lập trình: Thành thạo các ngôn ngữ lập trình như Python, Java và JavaScript là điều cần thiết cho các vị trí công nghệ. Kỹ năng lập trình giúp cá nhân tạo ra, phát triển và bảo trì phần mềm và ứng dụng.
  
  
• Phân tích dữ liệu và dữ liệu lớn: Khả năng thu thập, phân tích và diễn giải các tập dữ liệu lớn là rất quan trọng để đưa ra quyết định sáng suốt. Các kỹ năng về trực quan hóa dữ liệu, phân tích thống kê và học máy ngày càng có giá trị.
  
  
• Kiến thức kỹ thuật số: Hiểu biết cơ bản về các công cụ kỹ thuật số, phần mềm và nền tảng trực tuyến là cần thiết trong nhiều ngành nghề khác nhau.
  
  
• Khả năng thích ứng và học hỏi nhanh nhạy: Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, khả năng thích ứng với các công cụ, nền tảng và hệ thống mới là vô cùng quan trọng.
  
  
• Sáng tạo và Đổi mới: Kỷ nguyên kỹ thuật số đòi hỏi khả năng giải quyết vấn đề một cách sáng tạo và tư duy đổi mới để vượt qua những thách thức phức tạp.
  
  
• Nhận thức về an ninh mạng: Khi sự phụ thuộc vào công nghệ ngày càng tăng, nhu cầu về những cá nhân có thể bảo vệ tài sản kỹ thuật số và dữ liệu khỏi các mối đe dọa trên mạng trở nên vô cùng quan trọng.
  
  
• Kỹ năng giao tiếp và hợp tác: Mặc dù công nghệ thúc đẩy sự thay đổi, tương tác giữa con người vẫn đóng vai trò then chốt. Kỹ năng giao tiếp và hợp tác tốt là không thể thiếu để làm việc nhóm hiệu quả và tương tác với khách hàng.
  
  
• Tư duy phản biện: Đây là quá trình rèn luyện trí tuệ một cách chủ động và khéo léo trong việc khái niệm hóa, áp dụng, phân tích, tổng hợp và/hoặc đánh giá thông tin thu thập được từ hoặc được tạo ra bởi quan sát, kinh nghiệm, suy ngẫm, lý luận hoặc giao tiếp, như một kim chỉ nam cho niềm tin và hành động. – định nghĩa của  Đại học Louisville , Hoa Kỳ.

Thị trường việc làm Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ số hóa trên mọi lĩnh vực. Các kỹ năng được yêu cầu đang chuyển dịch theo hướng phù hợp với những tiến bộ công nghệ và sự thay đổi của bối cảnh kinh doanh. Những người tìm việc và các chuyên gia nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao kỹ năng và thích ứng với những yêu cầu mới này sẽ có vị thế tốt để nắm bắt những cơ hội dồi dào mà cuộc cách mạng số mang lại. Khi Việt Nam tiếp tục hành trình trở thành một nền kinh tế số hóa, việc sở hữu những kỹ năng này sẽ là chìa khóa để mở ra một sự nghiệp thành công và trọn vẹn.

Nguồn: PeopleWise Vietnam – PeopleWise Insights